aboutsummaryrefslogtreecommitdiff
path: root/tr_TR.ISO8859-9/articles/explaining-bsd/article.sgml
blob: 32d35919589cc084d0c8d6a9e17c53c8dba9c86c (plain) (blame)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-9" standalone="no"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//FreeBSD//DTD DocBook XML V4.2-Based Extension//EN"
	"../../../share/sgml/freebsd42.dtd" [
<!ENTITY % entities PUBLIC "-//FreeBSD//ENTITIES DocBook FreeBSD Entity Set//TR" "../../share/sgml/entities.ent">
%entities;
]>

<!--
     The FreeBSD Turkish Documentation Project

     $FreeBSD$
     Original Revision: 1.9
-->

<article lang="tr">
  <articleinfo>
    <title>BSD Nedir?</title>

    <author>
      <firstname>Greg</firstname>
      <surname>Lehey</surname>

      <affiliation>
	<address><email>grog@FreeBSD.org</email></address>
      </affiliation>
    </author>

    <legalnotice id="trademarks" role="trademarks">
      &tm-attrib.freebsd;
      &tm-attrib.apple;
      &tm-attrib.linux;
      &tm-attrib.opengroup;
      &tm-attrib.sun;
      &tm-attrib.xfree86;
      &tm-attrib.general;
    </legalnotice>

    <pubdate>$FreeBSD$</pubdate>

    <releaseinfo>$FreeBSD$</releaseinfo>

    <abstract>
      <para>Ak kod dnyasnda
	<quote>Linux</quote> kelimesi neredeysec<quote>iletim
	sistemi</quote> ile eanlamldr fakat
	ak kaynak kodlu &unix; sadece
	<quote>Linux</quote> de&eth;ildir.  <ulink
	url="http://www.leb.net/hzo/ioscount/data/r.9904.txt">nternet
	letim Sistemi Sayac</ulink> 'na gre
	Nisan 1999 itibar ilecdnyada internete ba&eth;l
	makinalarn %31.3 'cLinux, %14.6 ' ise &unix; 'tir.
	<ulink url="http://www.yahoo.com/">Yahoo!</ulink> gibi
	dnyann en byk organizasyonlarndan
	biri BSD kullanmaktadr.
	Dnyann en megul FTP sunucularndan biri
	olan <ulink url="ftp://ftp.cdrom.com/">ftp.cdrom.com</ulink>
	gnde 1.4 TB dosya transferi iin BSD
	kullanmaktadr.</para>

      <para>yleyse sr nedir? Neden BSD daha iyi bilinmiyor?
	Bu kk yaz, bu ve di&eth;er
	sorularn cevaplarn
	aramaktadr.</para>

      <para>Bu yazda BSD ve Lnux arasndaki farklar
	<emphasis>bu ekilde</emphasis> ifade edilecektir.</para>
    </abstract>
  </articleinfo>

  <sect1>
    <title>BSD nedir?</title>

    <para>BSD <quote>Berkeley Software Distribution</quote> 'n
      ksaltlmdr.
      Bu isim California niversitesi, Berkeley 'in kaynak kodu
      da&eth;tm olan AT&amp;T 'nin &unix; 'i
      iin bir eklentiler zinciridir. Bir ok
      ak kaynak kodlu iletim sistemi projesi,
      4.4BSD-Lite olarak bilinen kaynak kodu
      da&eth;tmn temel kabul eder.
      Ek olarak bunlar, zellikle GNU projesi olmak zere
      di&eth;er bir ok ak kod projesini de
      kapsar. BSD 'in ieri&eth;i:</para>

    <itemizedlist>
      <listitem>
	<para>BSD ekirde&eth;i ilem zamanlama,
	  hafza ynetimi, simetrik oklu
	  ilemci(SMP), aygt srcleri ve
	  di&eth;erlerini kapsar.</para>

	<para><emphasis>Linux ekirde&eth;inden farkl
	  olarak kapasite ve gte bir ok
	  farkl BSD ekirde&eth;i
	  vardr.</emphasis></para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>C ktphanesi, sistem API 'sinin temellidir</para>

	<para><emphasis>BSD C ktphanesi GNU projesi
	  tabanl de&eth;ildir, Berkeley kodu
	  temellidir.</emphasis></para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>Kabuk, dosya aralar derleyiciler ve
	  linkerler gibi aralar.</para>

	<para><emphasis>Baz aralar
	  dnda bir o&eth;u projesinden
	  sa&eth;lanmtr.</emphasis></para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>X Windows sistemi grafik ekran arabirimi.</para>

	<para>Birok BSD trevinde kullanlan X
	  Window sistemi ayr bir proje olan
	  <ulink url="http://www.XFree86.org/">&xfree86; projesi</ulink> 'nde
	  devam ettirilmektdir.  Linux 'te bu sistemi kullanmaktadr.
	  BSD KDE ya da GNOME gibi bir <quote>grsel
	  masast</quote> ile ntanml
	  olarak gelmez. Fakat istenirse bunlar da
	  kullanlabilir.</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>Bir ok di&eth;er program ve aralar.</para>
      </listitem>
    </itemizedlist>
  </sect1>

  <sect1>
    <title>Ne gerek bir  &unix; 'mi?</title>

    <para>BSD iletim sistemi bir kopya de&eth;ildir, fakat temelde
      &unix; 'in atas saylan AT&amp;T'nin  iletim
      sisteminin kaynak kodundan oluur. Ayrca bu kod
      System V &unix; 'in de atasdr.  Bu durum sizi belki
      artm olabilir.  Yada AT&amp;T
      hi bir zaman kaynak kodunu vermemi olmasna
      ra&eth;men bu nasl olabilir?</para>

    <para>AT&amp;T &unix; 'inin ak kaynak kodlu
      olmad&eth; do&eth;rudur ve kopya hakk
      dnld&eth;nde BSD kesinlikle bir
      &unix; <emphasis>de&eth;ildir</emphasis> fakat di&eth;er taraftan
      AT&amp;T di&eth;er projelerden ve zellikle Berkeleydeki
      California niversitesi Computer Science Research Group
      (CSRG -Bilgisayar Bilimi Araatrma Grubu)undan
      AT&amp;T &unix; 'e bir ok kod dahil etti&eth;i
      dnlmelidir.  1976 'dan balayarak
      CSRG yazdklar yazlm
      ieren teyp 'leri da&eth;tarak bunu <emphasis>Berkeley
      Software Distribution</emphasis> ya da <emphasis>BSD</emphasis>
      olarak nitelendirdi.</para>

    <para>BSD ilk srmleri asl olarak
      kullanc programlarndan oluuyordu
      ta ki dramatik bir ekilde CSRG
      karll olarak DARPA (Defence
      Advanced Projects Research Agency) ile a&eth;larndaki
      (ARPANET) iletiim protokollerini gncellemek iin
      szleme imzalayana kadar.  Bu yeni protokol
      <emphasis>nternet Protokol</emphasis> daha sonra da
      <emphasis>TCP/IP</emphasis> olarak adlandrld.
      BSD nin asl geni alanlara
      yaylm srm 1982 de piyasaya
      srlen 4.2 BSD 'dir.</para>

    <para>1980 'lerde bir ok kk
      apl iletim sistemi irketi piyasaya
      kt.  Ve biroklar kendi
      iletim sistemlerini yazmak yerine  &unix;
      iletim sistemini lisanslamay tercih ettiler.
      zelde SUN Microsystems 4.2BSD temelli &unix; zerinde
      de&eth;iiklikler yaparak &sunos; adyla
      lisanslad.  AT&amp;T &unix; 'in ticari olarak
      satlmasna izin verince, ok ksa bir
      sre iinde System V adn alacak System
      III isimli kk uygulamalarla sata
      baland.  System V networking uygulama ve
      bileenlerini iermiyordu, bu sebeble piyasaya
      srlen bir ok uygulama BSD 'den
      zellikle a&eth; teknolojileri alannda TCP/IP
      protokoln kullanmaya balad.  Bunun
      yannda <emphasis>csh</emphasis> kabu&eth;u ve
      <emphasis>vi</emphasis> editrn de kendi
      sistemlerine dahil etti.  BSD 'den alnan btn bu
      eklentilere <emphasis>Berkeley Extensions</emphasis> ad
      verildi.</para>

    <para>Piyasaya sunulan BSD kasetleri AT&amp;T kaynak kodu ve
      gerekli olan olan UNIX lisansn ieriyordu.
      90larda CSRG'a ayrlan fon azalnca grup kapanma ile
      kar karya kald ve baz
      grup yeleri AT&amp;T 'nin kodunu iermeyen BSD
      Ak kaynak kod olarak da&eth;tlan
      kodlarn da&eth;tmaya karar verdi ve bu
      <emphasis>Networking Tape 2</emphasis> ya da ksaca
      <emphasis>Net/2</emphasis> ad verilen
      da&eth;tm ile gerekleti.  Net/2 tam
      anlamyla bir iletim sistemi de&eth;ildi
      nk yaklak olarak %20
      oranndaki kernel kaynak kodu eksikti.  CSRG yelerinde
      William F. Jolitz geriye kalan %20 lik kodu yazarak 1992'de
      <emphasis>386BSD</emphasis> ismiyle piyasaya srd.
      Ayn zaman zarfnda eski CSRG yelerinden
      oluan bir grup <ulink url="http://www.bsdi.com/">Berkeley
      Software Design Inc.</ulink> ad verilen iletim
      sisteminin betasn piyasaya srdler ve
      bu iletim sisteminin ad daha sonra BSD/OS olarak
      de&eth;itirildi.</para>

    <para>386BSD hibir zaman gvenilir bir iletim
      sistemi olamad.  Onun yerine 1993 ylnda
      iki ayr proje do&eth;du.  Bunlar:
      <ulink url="http://www.NetBSD.org/">NetBSD</ulink> ve
      <ulink url="http://www.FreeBSD.org">FreeBSD</ulink>.
      NetBSD 93'n balarnda tamamland ancak
      &os; 'nin ilk versiyonu yln sonuna kadar
      hazr durumda de&eth;ildi.  Bu sre ierisinde kodu
      devam ettirilmekte glk ekilince
      karkl&eth; nlemek ve
      ynetimi kolay klmak iin ayrld.
      Projeler farkl amalar gtmeye balad.
      1996 'da NetBSD 'den ayrlarak do&eth;an
      <ulink url="http://www.OpenBSD.org/">OpenBSD</ulink> do&eth;du.</para>
  </sect1>

  <sect1>
    <title>BSD neden daha iyi tannmyor?</title>


    <para>Aa&eth;daki birok sebebe ba&eth;l
      olarak BSD tam olarak bilinmemektedir:</para>

    <orderedlist>
      <listitem>
	<para>BSD programclar o&eth;u zaman
	  pazarlama amac gtmek yerine kendi
	  kodlarn gelitirme ile
	  ilgileniyorlar.</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para> Linux 'lerin poplaritesi  zellikle
	  bask (ve kitap piyasas) ve irketlerin
	  deste&eth;i linuxlere zel destek ve gncellik
	  sa&eth;lyor buna karlk BSDnin
	  bu ekilde herhangi bir destekisi yoktur.
	  Fakat bu gn getike
	  de&eth;imektedir.</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>BSD programclar Linux
	  programclarndan daha tecrbeliler
	  ve iletim sisteminin kullanm
	  kolayl&eth; ile daha az ilgileniyorlar
	  Yeni kullanclar Linuxleri daha
	  kullanl olarak kabul ediyor
	  ve destekliyorlar.</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>1992, AT&amp;T <ulink url="http://www.bsdi.com/">BSDI</ulink>
	  'a dava at ve bu yazlmn
	  AT&amp;T 'ye ait olan lisansl kaynak kodunu
	  ierdi&eth;ini iddia etti.  Dava 1994'te anlama
	  ile sona erdi.  Fakat davann hayaleti insanlar
	  avlamaya devam etti.  Mart 2000'de ise web zerine,
	  davann mahkeme tarafndan gemite
	  <quote>sonulandrld&eth;n</quote>
	  haykran bir makale yaynland.</para>

	<para>Davann ortaya
	  kard&eth; nemli bir
	  detayda isimlendirmeydi.  1980 'lerde BSD ayn zamanda
	  <quote>BSD &unix;</quote> olarakta bilinmekteydi.  AT&amp;T 'ye
	  ait kodlarn son
	  kalntlarnn da BSD'den
	  kartlmas ile birlikte BSD &unix;
	  adndan kurtuldu.  Bu sebeble birok kitapta
	  <quote>the 4.3BSD &unix; operating system</quote> ve
	  <quote>the 4.4BSD operating system</quote>
	  isimlerini grebilirsiniz.</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>BSD ile ilgili olarak aklda kalan genellikle
	  da&eth;nk ve saldrgan oldu&eth;udur.
	  There is a perception that the BSD projects are fragmented and
	  belligerent.  <ulink
	  url="http://interactive.wsj.com/bin/login?Tag=/&amp;URI=/archive/retrieve.cgi%253Fid%253DSB952470579348918651.djm&amp;">Wall Street
	  Journal</ulink>'da bir makalede BSD projelerinin
	  <quote>balkan</quote> lkelerinin rn
	  oldu&eth;undan bahsedildi.  Davada oldu&eth;u gibi burada da
	  aklda kalan bu tip dnceler BSD'nin
	  gemiteki konumu ve durumudur.</para>
      </listitem>
    </orderedlist>
  </sect1>

  <sect1>
    <title>BSD ve Linux nasl
      karlatrmas</title>

    <para>Linux (mesela Debian Linux) ile BSD arasndaki
      asl farkllk nedir?  Normal
      kullanclar iin fark aslnda
      ok kktr yani ikiside &unix;
      benzeri iletim sistemidir.  Her ikiside ticari olmayan
      amalar iin gelitirildi (Tabiki bu di&eth;er
      baz ticari Linux da&eth;tmlarndaki
      gibi de&eth;ildir).  Bu blmde BSD'nin
      yapsna bakp Linux ile
      karlatraca&eth;z.  Genel
      olarak sylediklerimiz &os;'ye yakn olacak
      nk yaygn olarak kullanlan BSD
      versiyonu &os; 'dir.</para>

    <sect2>
      <title>BSD'nin sahibi kimdir?</title>

      <para>Hi kimse veya hibir kurulu BSD'nin
	sahibi de&eth;ildir.  BSD btn dnya
	zerinde teknik olarak st dzeyde ve uzman bir
	ok insan tarafndan gelitirildi.  ve BSD'nin
	baz bileenleri farkl ak
	kaynak kodu gelitiricileri tarafndan
	sa&eth;land.</para>
    </sect2>

    <sect2>
      <title>BSD nasl gelitirildi ve gncellendi?</title>

      <para>BSD ekirde&eth;i Ak kaynak
	gelitirim modeli ile gelitirilmitir.
	Her proje eriimi herkese ak olan
	<emphasis>kaynak kodu a&eth;ac</emphasis> altnda
	<ulink url="http://www.sourcegear.com/CVS/">Concurrent Versions
	System</ulink> (CVS) ile da&eth;tld.
	Bu sistemde BSD ile alakal dokman ve di&eth;er
	dosyalar da bulunmaktadr.  CVS ile herhangi bir
	kii <quote>check out</quote> (yani gerekli
	dosyalarn bir kopyasn sistemine indirerek)
	yaparak sistemin herhangi bir bolmne sahip
	olabilmektedir.</para>

      <para>Dnya zerinde oduka fazla sayda
	programc BSD'nin geliimine katkda bulunur.
	Bu programc ve gelitiriciler temelde 
	ksma ayrlr:</para>

      <itemizedlist>
	<listitem>
	  <para><firstterm>Contributors(Katkta
	    Bulunanlar)</firstterm> dokman ya da kod yazarlar.
	    Bu grubun direk olarak kod a&eth;acna herhangi bir
	    kod eklenmelerine izin verilmez. Bu kiilerin
	    yazd&eth; kodlar <emphasis>committer</emphasis>
	    tarafndan incelenip ana sistemde dahil edilirler.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para><firstterm>Committers</firstterm> kaynak a&eth;acna
	    kod ekleme yetkisinde sahip gelitiriciler.  Committer
	    olabilmek iin
	    alt&eth;
	    alan zerinde ok yksek bilgi seviyesine
	    sahip olmas gerekir.</para>

	  <para>Baz commiterler btn kaynak koduna
	    ulama yetkisine sahiptirler di&eth;erleri ise
	    gerek koddan ayr tutulurlar.
	    Dkmantasyonla ilgilenenler normal olarak kernel
	    koduna ulama yetkisine sahip de&eth;illerdir.
	    Principal Architect olarak adlandrlan
	    ekirdek takmndaki
	    baz ahslarn ise
	    <firstterm>back out</firstterm> ad verilen kaynak
	    kodu a&eth;acndaki kodlar silme hakk
	    vardr.  Btn committer 'lar
	    yaplan her bir commit (ilem) iin
	    e-posta alrlar ve bylece gizlice
	    bir kodun kaynak kodu a&eth;acna girmesi
	    engellenmi olur.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para><firstterm>Core team (ekirdek
	    Takm)</firstterm>.
	    &os; ve NetBSD kesinlikle bir ekirdek
	    takma sahiptir.
	    ekirdek takm projenin geliimi ve
	    oluturulmas srasnda
	    programlarn yaparlar ve rolleri tam olarak
	    belli de&eth;ildir.
	    ekirdek takm yesi olmak
	    iin program gelitirici (developer) olma
	    zorunlulu&eth;u yoktur ve buda son derece normaldir.
	    ekirdek takm iin
	    kurallar bir projeden di&eth;erine farkllk
	    gsterebilir ve genel olarak
	    ekirdek takmn projenin gelime
	    ve gidiat noktasndaki gr ve
	    fikirleri kesinlikle ekirdek Takm yesi
	    olmayan kiilerin gr ve
	    fikirlerinden daha stn tutulur.</para>
	</listitem>
      </itemizedlist>

      <para>te btn bu dzenlemeler
	Linux'ten birok noktada farkllk
	gsterir:</para>

      <orderedlist>
	<listitem>
	  <para>Hi kimse sistem ieri&eth;ini kontrol
	    edemez.  Pratikte bu farkllk gze
	    ok nemli gelebilir.  Asl mimar
	    (Chief Architect) kodun asl koddan
	    kartlmas iste&eth;inde
	    bulunabilir ve hatta Linux projelerinde birok
	    kii de&eth;iiklikler yapabilir.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>Di&eth;er taraftan merkezi bir depo vardr.
	    Bu depo eski tm versiyonlarda dahil olmak zere
	    bir noktada toplanm olarak iletim
	    sistemine ait tm kodlar
	    barndrr.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>BSD projeleri yalnzca kernel(ekirdek)
	    olarak de&eth;il <quote>btn iletim
	    sistemi</quote> olarak kabul edilir.  Bu zellik
	    yalnzca marjinal olarak faydaldr.
	    Ne BSD nede Linux programlar olmadan yararl de&eth;ildir.
	    Ve bu programlar Linux altnda BSD altnda
	    kullanld&eth; gibi
	    kullanlr.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>CVS kod a&eth;acnn (source tree)
	    biimlendirilmi olmasnn
	    bir neticesi olarak BSD geliim evreleri gayet
	    aktr ve herhangi bir versiyona ait
	    bilgi versiyon numaras yada piyasaya srlme
	    tarihi ile bulunabilir.  Hatta CVS gncellemelere izin
	    bile verir.  rne&eth;in &os; deposu ortalama
	    gnde 100 kez gncellenir ancak bu gncellemeler
	    o&eth;u kez ok kktr.
	</para>
	</listitem>
      </orderedlist>
    </sect2>

    <sect2>
      <title>BSD Srmleri</title>

      <para>Her BSD projesi  tane farkl
	srm ierir.  Linuxteki gibi bu
	srmler 1.4.1 ya da da 3.5.0 olarak belirlenir.
	Ek olarak versiyon numaralar kendi amacn
	belirten bir son eke sahiptir:</para>

      <orderedlist>
	<listitem>
	  <para>Gelitirilmi olan versiyon
	    <firstterm>CURRENT</firstterm> (Geerli En Son)
	    olarak adlandrlr.  &os;'de
	    CURRENT'a bir numara atanr. rne&eth;in &os;
	    5.0-CURRENT.  NetBSD ak bir biimde
	    farkl isimlendirme emas
	    kullanr.  Kullanlan bu ema tek
	    harften oluan bir son ektir ki bu son ek dahili
	    arayzdeki de&eth;iikli&eth;i ifade eder.
	    rne&eth;in NetBSD 1.4.3G gibi.  OpenBSD her hangi
	    bir numara atamas yapmaz
	    (OpenBSD-current).  Btn yeni srmler
	    sistemde bu ekilde kullanlr.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>Belirli arallarla ylda iki ila drt
	    defa projeler CD-ROM ile edinme yada ftp sitelerinden
	    cretsiz olarak download etmek iin
	    piyasaya srlr(RELEASE).  rne&eth;in
	    OpenBSD 2.6 RELEASE.  Yada NetBSD 1.4-RELEASE.  Piyasaya
	    srlen <firstterm>Srm</firstterm>
	    (RELEASE) versiyonu son kullanc
	    iin gerekli olan srmdr ve sistemin
	    normal versiyonudur.  Ayrca
	    NetBSD ayrca <emphasis>yama srmleri</emphasis>
	    (patch releases) rne&eth;in NetBSD 1.4.2 gibi.
	    Bu srmler 
	    basamakldr.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>RELEASE versiyonlarda her hangi bir hata (bug)
	    bulun&eth;unda hatalar dzeltilir ve CVS kaynak kodu
	    a&eth;acna (source tree) dahil edilir.  &os; 'de
	    son elde edilen srm <firstterm>STABLE</firstterm>
	    (sa&eth;lam versiyon) olarak adlandrlr
	    ancak OpenBSD ve NetBSD RELEASE versiyon ismini kullanmaya
	    devam eder.  CURRENT versiyonun test edilmesi
	    srasnda yeni ama kk
	    zellikler sisteme dahil edilebilir.</para>
	</listitem>
      </orderedlist>

      <para><emphasis>Btn bunlarn aksine Linux'te iki
	ayr kod a&eth;ac (code tree) vardr:
	Stable (Sa&eth;lam) versiyon ve Development (Gelimekte olan)
	versiyon.  Stable versiyon ift saylardan
	oluan minor versiyon numaralarna
	sahiptir. 2.0, 2.2, 2.4 gibi.  Development versiyon ise tek
	saylardan oluan minor versiyon numaralarna
	sahiptir. 2.1, 2.3, 2.5 gibi.
	Baz durumlarda de&eth;iik Linux
	da&eth;tm firmalar kendi
	gelitirdikleri rnleri
	<quote>TurboLinux 6.0 with kernel 2.2.14</quote></emphasis>
	eklinde piyasaya srebilir.</para>
    </sect2>

    <sect2>
      <title>BSD'nin in hangi versiyonlar bulunabilir?</title>

      <para>Birok Linux srmnn aksine
	ak kaynak kodu olan yanlzca 
	tane BSD srm vardr.her BSD projesi
	kendi kod a&eth;ac (source tree) ve ekirde&eth;ine
	sahiptir. Ve pratikte kullanclarn
	projelere kendi ekledikleri kodlarla Linuxteki kodlar
	arasnda daha az farkllk vardr.</para>

      <para>Her projenin amacn gruplamak gerekten
	zordur: Farkllklar kiilere zeldir.
	Genel olarak:</para>

      <itemizedlist>
	<listitem>
	  <para>&os; yksek performans ve son
	    kullanclar iin kullanm
	    kolayl&eth; amacn gder.
	    Ve ISP firmalar iin favori iletim
	    sistemdir.  PCler ve Compaq'n Alpha ilemcileri
	    zerinde alr.  &os;
	    ak bir farkla di&eth;er projelere oranla daha
	    fazla kii tarafndan
	    kullanlr.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>NetBSD azami seviyede tanabilirlilik
	    hedefler.  <quote>NetBSD zerinde elbette
	    alr!</quote> ile de bu
	    belirtilmi olur.  Ek olarak sade dizayna sahip olmak
	    nemlidir.  NetBSD palmtoplardan
	    byk serverlara kadar her yarde
	    alr ve NASA'nn uzay
	    almalarnda da
	    kullanlmtr.zel olarakda
	    Intel-olmayan donanmlar iin iyi
	    seimdir.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>OpenBSD kod temizli&eth;ini ve gvenli&eth;ini
	    hedef alr.  Ak kaynak
	    kod gelitirim modeli ve sk kod
	    incelemesini ierir ve banka
	    ABD hkmet bakanlklar, hisse
	    senedi kurumlar gibi  gvenlik
	    temelli iletmeler iin bir iletim
	    sistemi olmay hedefler.  NetBSD
	    gibi birok platformda
	    alabilir.</para>
	</listitem>
      </itemizedlist>

      <para>Bunlardan baka ak kod olamayan iki
	de&eth;iik ki de&eth;iik iki BSD &unix;
	iletim sistemi mevcuttur.  Bunlar BSD/OS ve
	Apple'n gelitirdi&eth;i &macos; X:</para>

      <itemizedlist>
	<listitem>
	  <para>BSD/OS 4.4 BSD tretilmi en eski
	    srmdr.  Ak kaynak kodlu
	    de&eth;ildir ve bu sebeble kod ok
	    kk bir maliyetle satn
	    alnabilir.  Bir ok adan
	    &os;'ye benzer ve bir ok gelitirici iki
	    sistemlede alr.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para><ulink url="http://www.apple.com/macosx/server/">&macos;
	    X</ulink>
	    <ulink url="http://www.apple.com/">Apple Computer Inc.'in</ulink>
	    &macintosh; serisinin en son yesidir.  Bu iletim
	    sisteminin ekirde&eth;i BSD tabanldr
	    ve <ulink
	    url="http://developer.apple.com/darwin/">Darwin</ulink>,
	    olarak adlandrlr.  Di&eth;er
	    versiyonlarn aksine iletim aksine
	    ekirdek ak kaynak kodludur.  Bu
	    geliimin bir neticesi olarakda
	    Apple gelitiricileri &os; committer
	    'dr.  Bu ekirde&eth;in zerinde
	    Aqua/Quartz grafik arabirimi ve &macos; 'un di&eth;er
	    rnleri vardr.  Fakat bu X arabiriminin
	    kodu kapaldr. Bu iletim sistemi
	    x86 and PPC mimarilerinde
	    alr.</para>
	</listitem>
      </itemizedlist>
    </sect2>

    <sect2>
      <title>BSD kullanm lisansnn GNU
	kullanm lisansndan fark nedir?</title>

      <para>Linux kapal kod (closed source)
	yazlmn saf
	d brakmak iin
	tasarlanm
	<ulink url="http://www.fsf.org/copyleft/gpl.html">GNU General
	Public License</ulink> (GPL) lisans ile
	da&eth;tlr. GPL lisansl bir
	rn kullanarak gelitirilen bir
	yazlmda mutlaka GPL lisans ile
	da&eth;tlmaldr.  Fakat
	<ulink url="http://www.opensource.org/licenses/bsd-license.html">BSD
	lisans</ulink> daha az
	kstlaycdr ve binary
	da&eth;tma izin verir.  Bu zellikle
	gml uygulamalar iin ekici bir
	lisans trdr.</para>
    </sect2>

    <sect2>
      <title>Daha baka ne bilmeliyim?</title>

      <para>BSDler iin Linuxlere oranla daha az
	programn retildi&eth;i zamanlarda BSD
	gelitiricileri Linux programlarn BSD
	altnda altrmay
	sa&eth;layan Linux uyumluluk paketini ortaya
	kardlar.  Bu Paket, Linux sistem
	a&eth;rlarn dzgn
	yapabilmek iin her iki ekirdek
	de&eth;iikliklerini ve C Library (C
	ktphanesi) gibi Linux uyumluluk
	dosyalarn ierir.  Linux
	programlarn Linux makinesi ile BSD makinesi
	altnda altrmak
	arasnda hz bakmndan her hangi
	bir kayda de&eth;er fark yoktur.</para>

      <para>BSD 'nin <quote>All from one supplier (Herey
	tek elden)</quote> mant&eth; Linuxlerde
	ayn sklkla yaplan
	gncelleme ilemlerinin daha kolay oldu&eth;u
	anlamna gelir.  BSD ktphane versiyon
	gncellemelerini eski versiyon ktphaneleri ile
	uyumlu olarak yapar ve bu eski Binary kodlar
	altrmay mmkn
	klar.</para>
    </sect2>

    <sect2>
      <title>BSD'mi Linux'm kullanmalym?</title>

      <para>Bunlarn hepsinin pratikteki anlam nedir?
	Kim BSD kim Linux kullanmal?</para>

      <para>Bu hakikatten cevaplanmas zor bir sorudur.
	Bir ka neri uekilde
	sralanabilir:</para>

      <itemizedlist>
	<listitem>
	  <para><quote>If it ain't broke, don't fix it</quote>
	    (Bozulmuyorsa dzeltme).  E&eth;er halihazrda
	    ak kodlu bir iletim sistemi
	    kullanyorsanz ve ondan memnunsanz
	    de&eth;iiklik yapmak iin iyi bir sebeb
	    yoktur.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>BSD sistemi, zellikle &os; dikkate de&eth;er
	    bir ekilde Linuxlerden daha fazla performans
	    sa&eth;layabilir.  Fakat bu herkesi ayn derecede
	    etkileyen birey de&eth;ildir ve bir ok
	    durumda yok denecek kadar az performans fark
	    vardr.  Ama baz zel durumlarda da
	    Linux'de &os;'den daha iyi olarak nitelendirilebilir.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>Genelde BSD sistemi gvenilirlilik
	    asndan daha iyi ne
	    sahiptir.  ve bu genelde daha olgun koda sahip
	    oluundan kaynaklanr.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>BSD lisans GPL Lisansndan daha dikkat
	    ekicidir.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>BSD Linux kodlarn
	    altrabilir ama Linux
	    BSD kodlarn
	    altranilir.  Bunun bir
	    neticesi olarakda BSD iin Linux'den daha fazla
	    yazlm vardr.</para>
	</listitem>
      </itemizedlist>
    </sect2>

    <sect2>
      <title>BSD iin kim yardm servis ve e&eth;itim
	sa&eth;lyor?</title>

      <para>BSDi her zaman BSD/OS'u desteklemektedir ve yakn
	zaman nce &os; ile bir anlama
	imzalamlardr.</para>

      <para>Ek olarak her projenin kendi yardm yada kiralama
	departman vardr: <ulink
	url="../../../../commercial/consulting_bycat.html">&os;</ulink>,
	<ulink
	url="http://www.netbsd.org/gallery/consultants.html">NetBSD</ulink>,
	and
	<ulink url="http://www.openbsd.org/support.html">OpenBSD</ulink>.</para>
    </sect2>
  </sect1>
</article>